DENGELİ   BİR   GÜBRELEME   YAPMAK  İÇİN  MUTLAKA  TOPRAĞIMIZI   ANALİZ  ETTİRMELİYİZ …

             Bitkisel  üretimde  daha   kaliteli  daha bol  ürün  almak  için  gübre  kullanımı  önemli  bir  faktördür. Gübre, bitkinin  beslenmesinde, toprağı  besin  maddeleri  bakımından zenginleştirmek için  uygulanır. Toprak  canlı  bir  varlıktır. Her  canlı  gibi  onunda  beslenme ihtiyaç vardır. Toprağı  beslerken  gübreyi  toprağa  en  uygun zamanlarda,  bitkinin  isteği  olan  cinsten  ve  en  uygun  miktarlarda  atmalıyız ki, Faydalı  olsun ve  ekonomik  olsun.Toprak  bizi  besliyor  öyleyse  bizde  toprağı  beslemeliyiz.Kültür  bitkileri  tarafından  topraktan  kaldırılan, yağmur  ve  sulama  suları  ve  erozyon ile topraktan uzaklaşan bitki besin maddelerinin  gübreleme  ile  toprağa  ilavesi  için öncelikle   toprak  analizlerinin yapılması gereklidir.

1.      TOPRAK  ANALİZİ  NEDİR*

Toprak  analizi, toprak  içerisindeki  bitkiye  yarayışlı  bitki  besin  maddelerinden, azot   N,   fosfor   P  potasyum   K, kalsiyum   CA magnezyum     MG,  Demir   Fe,  mangan  Mn,  çinko Zn,  bakır   Cu, Bor   B  ve  toprak  özelliklerinden  pH  toprak  reaksiyonu,  EC  tuz,  organik  madde, kireç  CaCo3,  katyon değişim  kapasitesi  KDK,  bünye  ve  kireç  ihtiyacını  belirlemektir.Bu  şekilde  toprağın ne  söylediği  ve  nasıl  bir  uygulama  yapmamız  gerektiği  anlaşılmış  olur.

2.TOPRAK  ANALİZİNİN  AMACI*

Topraklarda   bulunan bitkiye  yarayışlı  besin maddesi  miktarlarını bularak  o  topraklarda  yetiştirilecek  bitkilerin isteği  olan  gübre  cins  ve  miktarlarını  ortaya  koymaktır.Çiftçinin  kafasında  daima  tarlasında  yetiştirdiği   ürün  için  hangi gübrenin,  NE  KADAR ,  NE  ZAMAN  ve   NASIL  kullanacağına  dair  sorular   vardır.Karlı  bir  gübreleme  ancak,  bitkinin  isteği  olan  gübre cins  ve  miktarını  bilmek  ve   bu  gübreleri  en  uygun zamanda  ve  şekilde  toprağa  uygulamakla  yapılabilir.Burada   önemli  olan  diğer  bir  hususta  gübreye   en  az  parayı  vererek  en fazla ürünün  nasıl  kaldırılacağını  bilmektir.Fazladan  atılan  gübre   fazla para   demektir.En   kazançlı    gübrelemeyi  yapabilmek  için  öncelikle  toprağımızdaki  besin  maddesi  miktarını bilmemiz   gerekir.İşte  bunun   için  toprak  analizi  yaptırmalıyız.Toprak  analizleri  bu  amaçla kurulmuş   laboratuarımızda   kimyasal  yollarla  analiz   edilir.Bu  analizler  sonucu  toprak  içerisindeki  bitkiye yarayışlı  besin  maddesi  miktarları   ve   toprağın  fiziksel   ve   kimyasal   özellikleri  ortaya  konulur.Böylece  o   toprakta   yetiştirilecek bitkinin  büyümesi  ve iyi bir  ürün  alınması  için hangi  besin  maddesinin  eksik  olduğu  bilindiğinden, topraktaki  bu  eksiği  tamamlayacak  miktarda  gübrenin  atılması  en   kazançlı  bir  yol  olarak  sağlanır.

3. TOPRAĞI  ANALİZ  ETTİRMEDEN  GÜBRE  KULLANIRSAK  NE   OLUR*

- Bitkinin ihtiyacından  daha   az   gübre kullanılabilir.Bu  durum  bitkiler  yeterince  beslenmediklerinden  iyi  gelişmezler   ürün  azalır, alınan  ürün  gübre  parasını  bile  karşılamayabilir.

- Bitkinin ihtiyacından  daha  fazla  gübre  kullanılabilir  böylece  fazladan  attığımız  gübrenin parası  ziyan  olduğu  gibi fazla gübre  toprağa  ve   ürüne   olumsuz  etkiler  yapabilir.

- Yanlış  cins  gübre  kullanılabilir.Bunun  bir  sonucu  olarak  ürün  azalabilir,  yatabilir veya kuruyabilir.En    azından  üründe bir  olmayabilir.Böylece  de  gübreye  de   verilen  para boşa  gitmiş  olur.

- Yanlış  zaman da  ve  yanlış  şekilde  gübre  kullanılabilir.Bunun sonucu  olarak  gübreden  beklenilen  yarar  sağlanamaya bilir. Eksik  veya  fazla, yanlış şekilde  gübre  kullanmamak için  gübre  kullanmadan  önce  toprağın  mutlaka  analiz  ettirilmesi  ve   laboratuardan  alınacak  toprak analiz  raporu  sonucuna  göre  gübre   kullanılması gerekir.

Ancak  toprak  analizi  sonuçlarının beklenen  faydaları  sağlayabilmesi için  toprak  örneklerinin  mutlaka  usulüne uygun  olarak  alınması  gereklidir.Eğer  usulüne  uygun  toprak  numunesi  alınmamışsa  bunun sonucu  hiçbir  anlam  ifade  etmediği  gibi   emek,  para ve  zaman  kaybına  neden 

4. BAHÇE  VEYA  TARLADA  NEREDEN  TOPRAK  ÖRNEĞİ ALINIR*

        Değişik bahçe  veya  tarlaların  topraklarında  farklı  miktarlarda  bitki  besin  maddesi  bulunmaktadır.Bunun için  her  kısımdan  ayrı ayrı   toprak  örneği  alınması  gerekir.

- Aynı  bahçe  ya da  tarla  içinde,  değişik  özellik  gösteren  kısımlar   bulunabilir.Mesela toprağın  bir  kısmı açık  renkli,  diğer  bir  kısmı  koyu  olabilir.Bu  renk  farklılığı  bize  bu  iki  kısmında  ayrı ayrı toprak  örneği  alınması  gerektiğini  gösterir.Bu  renk  farklılığı  bize  bu  iki  kısmında   ayrı  ayrı   toprak  örneği   alınması  gerektiğini  gösterir.

     - Bahçe  veya  tarlanın  bir  kısmı  düz  bir  kısmı  eğimli  veya  çorak, diğer  bir  kısmı  nispeten   daha  verimli olabilir.Eğer aynı  kısım  içinde  böyle  farklı  yerler  varsa   bu  alanlardan da   ayrı  ayrı   toprak  örneği  alınmalıdır.

    -  Fındık  ağaçlarında  ocağa   yakın  yerlerden,  meyve   ağaçlarında  ise  ağacın  taç  iz  düşümüne  yakın  yerlerinden  olmak  üzere   bu  şekilde   farklı  yerlerden  toprak  örneği alınmalıdır.

5.  NERELERDEN    TOPRAK  ÖRNEĞİ  ALINMAZ *

Toprak  örneğinin  alınacağı  alan  belirlendikten  sonra  toprak  almak  için  küreğin  batırıldığı  nokta  eğer, 

-         Harman  yeri  veya  hayvan  yatmış  yer  ise,

-         Önceden  gübre yığılmışyer  ise,

-         Sap  kök  veya  yabani  otların  yığın  halinde  yakıldığı   yer   ise,

-         Hayvan  gübresinin  bulunduğu nokta  ise,

-         Tarlanın  tümsek   veya  su  birikmesi  olan  çukur  noktaları  ise,

-         Dere,  orman,  su  arkı  ve  yollara  yakın  arazi  kısımları  ise,

-         Sıraya  ekim  yapılan   ürünlerde  sıra  üzeri ise,

-         Binalara    yakın  alanlarda   ise,

-         Özellikle  meyvecilik,  kavakçılık  gibi  ağaç  yetiştirmek için   ayrılan  araziler  hariç,

Tarlada  bulunan   bir  kaç   ağacın  altından,  toprak  örneği  alınmamalıdır.

6.  TOPRAK  ÖRNEKLERİNİN   ALINMA  İLKELERİ*

Toprak  örneklerinin  alınmasında  hiç  bir  zorluk  yoktur.Hatırlanması gerekli   en   önemli  husus  alınacak  toprak  örneğinin  alındığı  tarlayı  gereğince  temsil  edebilir  olmasının  sağlanmasıdır.Bir  tarlanın  toprağına  çok  benzeyeceği  gibi, aynı tarla  içinde  değişik  özellik  gösteren kısımlarda  bulunabilir.Bu  değişiklikler,  renk  organik  madde  ve  demir  bileşiklerinden  ileri  gelen  koyu  veya  açık  renk  meyil  ve  yükseklik, tekstür 

Kumlu,  tınlı ,  kili ,  derinlik,   derin, orta  veya  sığ  mahsul  farklılığı  değişik  cins  ve  miktarda  mahsul  kaldırılan  kısımlar  değişik  gübreleme  veya  kireçleme  çeşitli   gübrelerin  az  veya   çok  kullanıldığı  kısımlar  veya  gübre uygulanmayan  parçaları,  kireçleme  yapılan  veya  yapılmayan  yerler  ve  toprak  işleme  farklılığıdır  değişik  sulama  v . s    gibi. Bir  başka  ifade  ile,  bir  tarla   toprağının  bir  kısmı  açık  renkli  diğer  bir  kısmı  ise  meyilli  bir  yapı  arz   edebilir.Buna  bağlı  olarak  da   toprak  derinliği  bakımından, düz   olan  yerlerde  tarla  toprağı  daha  derin, meyilli  olan   kısımlarda  ise  daha  sığ  bir  yapıya  sahip  olabilir.Bundan  başka  aynı   tarla  üzerinde  daha  önceki  yıllarda  farklı  ürün  tarımı  yapılmış  olabilir  ve  bundan  kaynaklanan  farklı  toprak  işlemeleri  uygulanmış bilir.Toprak  numuleri  alınmadan  önce,  yukarıda  belirtilen  hususlar  göz  önünde  bulundurarak,  numune  alınacak  arazi,  önce  homojen  bölümlere  ayrılır.Yani  önemli  değişiklikler  gösteren  yerler,  ayrı  birer  karışık  kompoze  numune alınır.Karışık  numunenin  alınacağı  alan  40  dönümden büyük  olmamalıdır.Toprak  çok  homojen  dahi  olsa  her  40  dönümlük   alan için  ayrı birer 

          Karışık  numune  alınır.Ayrıca  numune  alınacak  yerleri  gösteren  basit  bir  krokinin  yapılarak   bilgi  kağıdına  bağlanması  tavsiye  edilir.

               7. TOPRAK    ÖRNEKLERİ  NEYLE  VE   NASIL  ALINIR *

                 Yukarıda  bahsedildiği  şekilde  bahçe  veya   tarlada  önemli  değişiklikler  gösteren  yerler  ayrı  ayrı   birer  kısım  olarak  kabul  edilir.Bu  ayrı  ayrı  birer  kısım  olarak  kabul  edilir.Bu  kısımların  her  birinden  ayrı  ayrı   bir  miktar  örnek  almak  gerekir.Örnek  almak  için  bir  çok  alet  kullanılabilir.En  kullanışlı  olanı  toprak  burgusu  ve  sondasıdır.Bu   aletlerin  burgusu  ve  sondadır.Bu aletlerin  bulunmadığı  durumlarda  toprak  örneği  bahçe  küreği  ile  alına bilir. Tek  yıllık  bitkilerde  gübreleme  amacıyla  toprak örneği  almak  için, bir  küreğe, alınan toprak örneklerinin  karıştırmak  için  bir  kaba   kova,  leğen,  geniş  bir  naylon  ve  temiz bir  naylon  veya  bez  torbaya  ihtiyaç  vardır.Bu  malzemeleri  kullanmadan  önce  küreğin  iyice  temizlenmiş  ve  üzerinde  başka  artıkların  kalmamış  olması  gerekir.Toprak  örneklerini  içine  koyup  laboratuvara  analize  göndereceğimiz  naylon  veya   bez   torbası  ise,  1kg  kadar  toprak  alabilecek   gibi, temiz  bir  bez  torbada  da  olabilir.

Tarlada  toprak  örneği  alınacak  noktaya  gelindiğinde 

- Bu  yerin  toprak  örneği  alınmaya  uygun  bir   yer  olup  olmadığı  kontrol   edilmelidir.

- Eğer  bu yer  örnek  almaya uygunsa  örneklenecek  kısmın  bir  tarafından  başlanır  ve  şekilde  görüldüğü gibi  zik  zak    bir  hat   oluşturulur.

-         Toprağın  üzerindeki  ot,  sap  gibi  şeyler  el  ile  temizlenir.

-         Temizlenen  bölgede  kürek  toprağa  V  harfi  şeklinde  ve  20 cm   derinlikte  pulluk  sürüm  derinliği  daldırılır.

-         Alınan  bu    toprak  olduğu  gibi  açılan  çukurun  hemen  yanına  konulur.

-         Sonra   açılan  çukur  içine  kenarlardan  toprak  dökülmüş   ise   el ile  temizlenir.

-         Sonra   kürek  3-5  cm  kalınlıkta   toprak  alacak  şekilde  18-20  cm   derinliğe  kadar  daldırılır  ve  yavaşça  kaldırılır.

-         Alınan   örnek  kürek  üzerinde  yalnızca  yan  taraflarından   düzeltilerek  kovanın  içine  konulur.Böylece  bir  adet  toprak  örneği  alınmış  olur.

Bu   işlem  bittikten  sonra   iyice  karışmış  olan  bu  toprağın  değişik  kesimlerinden  avuçla  veya  kürek  benzeri  bir  alet  ile  azar  azar  alınan  yaklaşık  bir  kilogram  toprak  bir  torbaya konur.İki  nüsha  toprak  bilgi  etiketi  doldurularak bir  nüsha  torba  içerisine  konur  diğer  nüsha  ise  torbanın bez  ise  iyice  yıkanmış  olmasına  dikkat  edilmelidir.Kullanılan  torba  naylon  ise  daha  önce   hiçbir  şekilde  kullanılmamış olmasına  özen  gösterilmelidir.Torbanın   içerisine  konan  ve  ağzına  bağlanan  bilgi  formu  mutlaka  kurşun   kalemle  yazılmış olmalıdır.Çünkü kopya  kalem  veya  mürekkepli  kalemle  yazılmış  olmalıdır.Çünkü  kopya  kalem  veya  mürekkepli  kalemle  yazılan  bilgi  formalarındaki  yazılar  rutubetten  bozularak     okunamaz   hale  gelebilir.

Topraklarda  ayrıca   mikro  besin  maddelerinin  durumunun  tespit  edilmesi  istediğinde,  numuleme mümkün   olduğun  kadar  mikro  besin  maddeleri   bulaşmayacak  maddelerden  plastik, tahta  veya  paslanmaz  çelik  yapılan  aletlerle yapılmalıdır.

               Çok   yıllık  bitkilerden  gübreleme  amaçlı  toprak  örneği  alınması  da  tek  yıllık  bitkilerde  olduğu  gibidir.Tek  yıllık  bitkilerden  farkları  toprağın  sadece  20  cm  derinliğinden  pulluk  sürüm  derinliğinden  değil  toprağın  derinlemesine  de  örnek  alınması  gerekir.

Çok  yıllık  bitkilerde  genellikle  0-20, 20-40, 40-60cm  derinlikten  örnek  almakla birlikte  gerekli  görülürse  60-90  veya  90-120  cm  derinliklerden de  toprak  örneği  alınır.Tabi  ki  bu  derinlikten  toprak  örneklerinin alınmasında  kürek  yeterli  değildir.Bu   örnekler  çeşitli  tipte  burgularla  alınabileceği  gibi  tarlada  bu  derinliklere  kadar  bir  çukur   boy  çukuru  kazılarak  bu  çukurun  düzgün  bir   kenarından örnekler  alınabilir.